Na een korte opleving van het figuratieve ornament in de architectuur, ingefluisterd door een beperkte interpretatie van de communicatiewetenschap semiotiek, wint de abstractie als drager van betekenis terrein. Niet langer een abstractie zoals in het modernisme dat de machine-esthetiek als metafoor in haar vaandel draagt om alle dubieuze 19e eeuwse hoog burgerlijke waarden af te stoten en daarmee de relatie tussen vorm en functie een-duidig te propageren. Maar een hedendaagse abstractie te vinden in Dirty Realism, Kritisch Regionalisme, Neo Rationalisme en High Tech. In dergelijke architectuur ligt niet direct de nadruk op het functionalistische mechanistische programma, maar op de wijze waarop materie in vorm en compositie ruimtelijk een culturele identiteit representeert en presenteert in zichtbare sporen, dat wil zeggen identificeerbaar in relatie tot beelden.

Gebouwen vertellen verhalen. Architectuur is doordrongen van het narratieve omdat binnen velden van actie door de verschillende soorten bronnen ('economic capital', 'cultural capital' en 'symbolic capital') ruimte wordt gestructureerd. Elk architectonisch type is een complexe serie van mentaliteiten en praktijken die te maken hebben met de relatie tussen het publieke en het private, tussen binnen en buiten, tussen direc-teur en werknemer, tussen traditie en modernisering, etc. Zo drukken verscheidene relaties van macht zich uit. Kortom, architectuur is een integraal onderdeel van ons politiek en maatschap-pelijk leven dat door visuele en tactiele inzetten het denk- en handelingsproces bij gebruiker en beschouwer beïnvloedt. Ongeacht of zij zich nu abstract of figuratief manifesteert, ze institutionaliseert vertogen in velerlei richtingen dat verder reikt dan de eigen motivatie van de ontwerper. Het architectonisch object draagt haar steentje bij in het stedelijke weefsel, raakt gedurende haar bestaan onder andere verstrikt in para-doxale gebruiken en beschouwingen.

De modernen gebruiken een abstract narratief om hun mythe van transpa-rantie zuiver aan de man te brengen. Het was hen in de kern te doen om een '...transparency of the self to nature, of the self to the other, of all selves to society, and all this represen-ted, if not constructed (...) by a universal transparency of building materials, spatial penetration, and the ubiquitous flow of air, light, and physical movement.' Heden ten dage verwijst de abstractie in veel mindere mate naar de functie, maar naar het primaat van de vorm (in veel gevallen conform de goede manieren van de burgerij), waarmee een taboe op de functie heerst, een estetisering die men overal tegenkomt. We kunnen dus twee vragen stellen aan de hand van de projecten van Rudy Uytenhaak, aan de Weesperstraat, KoninginWilhelminaplein en Sloten: Wat vertelt de abstractie? En wat is de rol van de transparantie in de huidige verhouding tussen functie en vorm? [More...see PDF]

Transparantie en autonomie poëzie
Recent werk van Rudy Uytenhaak, article Archis 1993.

item2
Follow rvtoorn on Twitter