l
normal

Veel recente architectuur - in met name Nederland - probeert het contact met de gebruiker en het artificiële landschap te herstellen niet via een passieve beleving, maar via aktieve deelname. Deze architectuur lijkt te willen samenvallen met de alledaagse werkelijkheid. Dit is niet zozeer een wil tot de opheffing van de professie, het is eerder een emancipatie uit de institutioneel-representatieve structuren, uit de verheerlijking van de autonomie, uit de traditie van de kritische marge. Het is geen architectuur tegen de architectuur, die de aanval opent op het vak, maar een response op de massale aanwezigheid van de ander en het andere. In die zin kunnen we spreken van een nieuw cultureel paradigma dat, door het zoeken en het in contact willen treden met de ander en het andere, uit is op “difference”. Naar mijn idee is “difference” alleen niet genoeg. Wat ontbreekt, in veel inspirende plannen, is een noodzakelijke vorm van solidariteit en waardering voor de alledaagse traditie. We kunnen niet blind varen op het in contact komen met de ander en het andere, er moet ook sprake zijn van een zekere intersubjectiviteit, en een actueel geheugen. Verrassend aan het nieuwe gebouw voor de televisieomroep VPRO is, dat dit losjes opgevouwen kantoorlandschap, een nieuwe vorm van democratie enthousiasmeert waar “differences” en soldariteit elkaar vinden in een open dialoog.

“Villa VPRO” is een bescheiden en tevens actief aanwezig gebouw. Het inspireert vele vertellingen. Juist omdat iedere bewoner zijn eigen meubilair, computer en andere ditjes en datjes mag meenemen. Er heerst een anarchie van verschillende gemeenplaatsen die allemaal op een of andere wijze zichzelf kunnen zijn en toch ook weer niet. Dit gebouw is niet verliefd op zijn eigen spiegeling. Het versterkt de dialoog tussen de gebruikers en het landschap. Het gebouw bestaat immers niet voor niets uit een continue vloerveld dat allerlei sociale contacten tussen de mensen opvoert. Dit (stedelijke) weefsel ontsnapt aan allerlei monoculturen van onder andere corridors met aan weerzijden kamertjes bomvol stereotypen. Even zouden we kunnen denken dat dit losjes opgevouwen landschap vol sociaal democratisch paternalisme zit, zoals we dat kennen van het Centraal beheer kantoor van de architect Herman Hertzberger, maar gelukkig vermijdt dit gebouw deze soort van goed bedoelde surveillance. Ambiguïteit en juxtapositie van verschillende ervaringen en programma’s spelen een spel van ongekende mogelijkheden. Niets staat vast, steeds weer andere ervaringen krijgen de kans een spel te spelen. Banale conventies worden doorbroken om tegelijkertijd ook weer in ere hersteld te worden, maar dan bewust. Het gebouw is niet opzoek naar authentieke historische gefixeerde waarheden. Zekerheid wordt gevonden in de interpretatie van actuele tradities. Het geheugen van het nu heeft geschiedenis, dat moet je actualiseren door het stimuleren van interpretatie. Het is wellicht dit gegeven dat de conventionelen onder ons tot ongemak stemt, want opeens moeten ze geïnspireerd nadenken over hun werkplek en hoe om te gaan met hun medebewoner. Voorheen konden ze rustig neerploffen in hun stoel zonder ook maar even om te kijken, te blikken of te blozen. Dit gebouw laat je ontdekken dat er meer mogelijk is dan je dacht zonder je eigen individuele rijk in deze anarchie te verliezen.

Open Einde
Villa VPRO, MVRDV

item2
Follow rvtoorn on Twitter